Lam tránh nắng thực ra đã rất phổ quát từ thời cha ông xưa, chính là những tấm phên, liếp bằng tre, lá hay rào, dậu cây xanh quanh nhà. Từ thập niên 50-70, các loại lam chắn bằng bê tông bắt đầu xuất hiện, với nhiều tạo hình phong phú, không chỉ giúp chống nắng nóng mà còn làm đẹp cho kiến trúc mặt ngoài.
Ngoài tác dụng chắn nắng gắt, tại các thành thị, hệ lam mặt ngoài công trình còn giúp ngăn bụi, mưa tạt, giảm tiếng ồn và đảm bảo sự riêng tây cho không gian phía trong. Về mặt phong thủy, lam chắn chính là vật dụng hữu hiệu để giảm các năng lượng trực xung tác động từ phía bên ngoài, tạo ra không gian an yên cho người ngụ cư, nhất là ở những vị trí gần đường lớn. Do đó, việc sử dụng lam chắn có rất nhiều tác dụng, chứ không đơn giản chỉ là chống nắng, gia chủ nên có sự đầu tư hợp.
lựa chọn chất liệu, hình thức lam hiệp hướng nhà, kiểu nhà
Gia chủ có thể căn cứ vào một vài gợi ý dưới đây để chọn lựa lam che hợp với nhu cầu, gu và khả năng kinh tế:
- Về hình thức:
chọn lựa hình thức lam chắn, ngoài dựa vào thị hiếu cá nhân (có người thích vây bọc kín quanh nhà, có người thích thoáng đãng) nên căn cứ vào điều kiện ngoại cảnh phía ngoài công trình.
Cụ thể, nếu ngôi nhà có kiến trúc biệt thự, nhà vườn, xung quanh nhiều cây xanh, vườn tược, mặt nước mát mẻ… thì chỉ cần dùng lam ở mặt có nắng gắt, gió lùa, ưu tiên mặt thoáng mở về nơi có quang cảnh đẹp. Ở những hướng thuận tiện về khí hậu như Đông, Đông Nam, Nam… lam chắn chủ yếu đáp ứng tính thẩm mỹ hoặc đảm bảo riêng tư thì cần bố trí mặt rỗng nhiều hơn, tăng cảm giác gần gụi với thiên nhiên. Hệ lam nên có kiểu dáng nhẹ nhàng, tốt nhất nên chọn loại có thể di chuyển linh hoạt để giảm các tác động ngoại cảnh trực tiếp từ bên ngoài mà vẫn bảo đảm thẩm mỹ.
Ngược lại với nhà phố mặt tiền đường, xung quanh ồn ã, nhiều khói bụi, nên xử lý lam đặc nhiều hơn, chỉ cần bảo đảm phần rỗng vừa đủ để thông gió và lấy thoáng. Nếu mặt thoáng song song là hướng nắng gắt, nên ưu tiên loại lam nhất quyết như tường gạch hoa hay dạng nan dọc, xiên. Nếu mặt thoáng ở hướng khí hậu mát mẻ, có thể giảm bớt phần đặc, tăng phần rỗng, chọn loại lam có thể di động điều chỉnh khoảng hở như lam lá liễu, lam cuốn…
- Về chất liệu:
Theo thiên hướng phát triển của ngành xây dựng, kiến trúc, lam chắn mặt tiền nhà càng ngày càng đa dạng về chất liệu, kiểu dáng. Ngoài chất liệu phổ quát là bê tông còn có kính, tấm tản nhiệt, hợp kim nhôm, gỗ tự nhiên, gỗ nhựa…
Lam bằng bê tông ăn nhập với những mặt tiền nhà đủ lớn, nằm ở phía khí hậu khắc nghiệt. Loại lam này có ưu điểm giá rẻ, kiểu dáng đa dạng, bền, không cần duy tu bảo dưỡng, nhược điểm là cố định, chẳng thể điều chỉnh theo thời điểm.
Lam kính có tính thẩm mỹ cao nhưng chỉ thích hợp với những hướng khí hậu mát mẻ, nếu hướng có nhiều nắng gắt phải phối hợp thêm rèm bưng bít.
Lam bằng hợp kim nhôm hoặc gỗ nhựa được ưa chuộng nhờ kiểu dáng đa dạng, giá vừa phải và có thể linh động điều chỉnh khoảng rỗng – đặc theo nhu cầu hoặc tác động của ánh nắng từng thời điểm trong ngày.
Vài năm gần đây, lam che bằng cây xanh cũng được nhiều nhân tình thích nhờ tạo cảm giác mát mẻ, gần gụi thiên nhiên nhưng nhược điểm là dễ lôi cuốn côn trùng và trực tính phải tu sửa, chăm sóc.
- Về kích tấc:
Nên tính tình kích cỡ lam hợp với diện tích mặt tiếp xúc ánh nắng cũng như kiến trúc công trình. kích thước từng loại còn dựa trên khoảng cách với không gian sử dụng bên trong, phần đặc - rỗng của lam. Với các thiết kế nhà phố đương đại, dù việc chọn kích tấc lam khá linh hoạt nhưng cũng cần tuân theo ý đồ thiết kế và công năng dùng cụ thể. Trong phong thủy, việc chọn lọc này chính là dựa trên nguyên tắc “hình theo thế”, giúp bảo đảm sự hài hòa giữa công năng, kiến trúc và thẩm mỹ.
cân bằng âm dương cho những hướng nhà nhiều nắng gắt
Nhà ở phía có nhiều nắng như Tây, Tây Nam, Tây Bắc sẽ có nhiều dương khí. Dương khí quá mạnh thường gây cảm giác bức bối, khó chịu cho người ngụ cư. Do đó, việc chọn lọc lam mặt ngoài nhà ra sao cũng tác động tới thăng bằng âm – dương cho ngôi nhà.
- Nếu nhà ở hướng nắng gắt, nên chọn lam có khe hở nhỏ, thậm chí kết hợp khối đặc để giảm bớt bức xạ, tăng thêm bóng đổ, tức là làm giảm Dương khí cho ngôi nhà. Những hướng nhà này hợp với lam có cấu trúc đứng, xiên, có thể kết hợp với lam ngang.
- Nếu nhà ở hướng nắng dịu và nhiều gió mát như Đông Nam, Đông thì nên chọn lam thưa thoáng để có thể đón được ánh nắng buổi sáng. Những hướng nhà này thích hợp với lam có cấu trúc ngang.
- Nhà ở các tầng cao có tính Dương mạnh hơn nên cũng cần hệ lam dày hơn để giảm cường độ nắng nóng. Ngược lại, những ngôi nhà thấp tầng hoặc bị công trình khác quây kín, nhà ở hướng bắc ít nắng... nên mở thêm cửa để có nhiều ánh sáng, nếu dùng lam cũng chọn loại nhẹ nhõm hơn.
Nhìn chung, để có được cấu trúc lam hợp lý, thẩm mỹ và hài hòa công năng cần phân bố hợp lý về nguyên liệu, tỷ lệ, số lượng, khoảng cách... các mặt đứng bên ngoài và cả không gian từ bên trong nhìn ra. Không nên dùng quá nhiều lam hoặc dùng lam ở hướng ít nắng vì chẳng những mất thẩm mỹ mà còn làm giảm tầm nhìn, ánh sáng, khả năng thông gió cho ngôi nhà.
